Antonius Abtkerk uitgeroepen tot mooiste kerk van Nederland

Scheveningen heeft er een bijzondere titel bij. De Heilige Antonius Abtkerk is door dagblad Trouw uitgeroepen tot de Mooiste Kerk van Nederland. Donderdag 3 september werd de uitslag bekendgemaakt. Na uitvoerig beraad koos een zevenkoppige vakjury unaniem voor de kerk aan de Scheveningseweg. De trotse vrijwilligers van de Vrienden van de Abt namen de juryprijs in ontvangst.

De verkiezing begon deze zomer met een oproep van Trouw aan zijn lezers om hun favoriete kerkgebouw in Nederland te nomineren. Daar werd massaal gehoor aan gegeven: ruim 1100 mensen stuurden een kerk in, vaak voorzien van een persoonlijke toelichting. Ook de Antonius Abtkerk werd door lezers aangedragen.

Een jury van zeven deskundigen boog zich vervolgens over de inzendingen. Dat leverde aanvankelijk een bont gezelschap aan favorieten op. Van sobere kloosterkerken tot rijkversierde katholieke godshuizen: over smaak viel ook bij deze jury uitstekend te twisten. Uiteindelijk bleek er echter één kerk te zijn die op vrijwel alle punten overtuigde: de Antonius Abt.

Juist het contrast maakt de kerk zo bijzonder. Wie vanaf de Scheveningseweg naar het gebouw kijkt, ziet een betrekkelijk sober kerkgebouw. Eenmaal binnen verandert dat beeld volledig.

Blikvanger is het enorme en kleurrijke mozaïek van kunstenaar Antoon Molkenboer, opgebouwd uit ruim twee miljoen Venetiaanse glasmozaïeksteentjes. Samen met de glas-in-loodramen, iconen en bronzen beelden vormt het interieur één groot kunstwerk.

Juryvoorzitter Herman Wesselink omschreef de Antonius Abt in Trouw zelfs als ‘on-Nederlands’. Volgens hem is het een katholiek totaalconcept dat nergens anders in Nederland zo uitbundig te vinden is. Jurylid en erfgoeddeskundige Hanna Melse wees daarnaast op de bijzondere samenwerking tussen Nederlandse architecten en kunstenaars. De kerk werd in 1926-1927 gebouwd door Joseph Cuypers en zijn zoon Pierre Cuypers jr.

De moderne boogvormen en gestileerde voorstellingen geven het interieur bovendien een uitstraling die volgens de jury doet denken aan kerken uit de vroegchristelijke tijd.

Toch gaf schoonheid alleen niet de doorslag. De jury keek ook naar de betekenis die een kerk voor zijn omgeving heeft. Wordt het gebouw nog gebruikt? Is er een gemeenschap bij betrokken? Is de kerk toegankelijk en welke toekomst heeft het gebouw?

Ook op die punten maakte de Scheveningse kerk indruk. Rond de Antonius Abt is een grote groep betrokken vrijwilligers actief. De Vrienden van de Abt zetten zich al jaren in voor het behoud en de bekendheid van dit bijzondere Scheveningse monument.

Dat die inzet nu landelijke erkenning krijgt, maakte de prijsuitreiking extra bijzonder. Juryvoorzitter Wesselink kwam persoonlijk met bloemen en een gevelplaquette naar Scheveningen om het nieuws bekend te maken. De prijs werd onder luid applaus in ontvangst genomen.

De verkiezing komt op een belangrijk moment. De toekomst van veel Nederlandse kerken is onzeker en ook boven de Antonius Abt hangen donkere wolken. Eerder werd bekend dat de kerk mogelijk vanaf 2032 wordt gesloten.

Pastoor Dick van Klaveren maakte bij de prijsuitreiking duidelijk hoe bijzonder hij het gebouw vindt. Volgens hem moeten de Scheveningers trots zijn op hun voorouders, die bijna honderd jaar geleden de moed hadden om zo’n uitzonderlijke kerk te bouwen. Zijn wens is helder: de Antonius Abt moet ook in de toekomst een plaats van rooms-katholieke eredienst blijven.

Voorlopig mag echter vooral de vlag uit. Een kerk die voor veel Scheveningers al generaties lang een vertrouwd baken is, heeft nu officieel landelijke erkenning gekregen. De mooiste kerk van Nederland? Daarvoor moet je vanaf nu dus gewoon in Scheveningen zijn.