Sophie Verbaan voltooit levenswerk van vader Danny
Danny Verbaan, de bekende Scheveningse schrijver en journalist die in 2024 onverwacht overleed, werkte jarenlang aan zijn magnum opus: ‘Het verhaal van de Oorlog – Scheveningen 1940-1945’. Een boek dat hij zelf nooit meer in handen zou houden, maar dat er wél kwam. Dankzij Sophie, zijn dochter.
Als enig kind trok Sophie vaak met haar vader op, wandelend door de wijk. Niet omdat ze historicus wilde worden; integendeel. “Ik heb niet zoveel met geschiedenis”, zegt ze eerlijk. “En schrijven kan ik ook niet zo goed.” Toch kreeg Sophie de liefde voor verhalen mee. Niet uit boeken, maar op straat. Haar vader zag Scheveningen als één groot levend archief. “We liepen ergens en dan zei hij plots: kom, hier moet ik even kijken. In een portiek met kogelgaten, in iemands tuin, in de duinen. Ik zei dan: pap, dit kan toch niet? Maar voor hem was alles belangrijk. Hij vertelde zo gepassioneerd over mensen, huizen, gebeurtenissen én over de oorlog, dat ik het automatisch interessant vond. Over elke hoek en steen kan ik wel iets vertellen.”
Rouw zit in de kleine dingen
Het ziek worden en overlijden van Danny Verbaan had een grote impact op Sophie. “Het zit ‘m in de kleine dingen. Dat je ineens niet meer elke week samen pizza eet. Of wandelt. Dat voel je het hardst. Het afronden van zijn levenswerk was voor mij ook een manier om het een plek te geven.” Sophie had het er nooit met haar vader over gehad. Nooit uitgesproken dat zij het boek zou uitbrengen. “Dat kwam er niet van. We dachten niet dat hij zou overlijden. Hij zou gewoon weer beter worden.”
Na zijn dood kreeg Sophie de laptop van haar vader. Wat ze daar aantrof, verraste haar. “Alles was af! De tekst, maar ook alle foto’s. Mapjes per hoofdstuk. Klaar om zo naar de uitgever te sturen.”
Levenswerk
Het was één van de eerste dingen die Sophie tegen haar moeder zei: 'dit boek moet uitkomen'. Niet uit eerzucht, maar uit overtuiging. “Mijn vader heeft hier jarenlang aan gewerkt. Zoveel mensen hebben hun verhaal aan hem verteld. Waarom zou je dat laten liggen als alles af is?”
Samen met haar moeder en enkele goede vrienden van haar vader, journalisten en een vormgever, stelde ze een klein team samen. Hun uitgangspunt was duidelijk: niets inhoudelijk veranderen. “Het was zijn boek. Wij wilden er niet aan zitten. Dat was soms moeilijk. Na zijn overlijden meldden zich opnieuw mensen met verhalen. Maar dit was zijn grens. Dit was mijn vaders stem.”
Het verhaal van de Oorlog - Scheveningen 1940-1945 is een monumentaal werk van zo’n 450 pagina’s, geïllustreerd met uniek (ingekleurd) beeldmateriaal. Het beschrijft Scheveningen tijdens de bezetting: de aanleg van de Atlantikwall, razzia’s, het gevangenisleven in het Oranjehotel, evacuaties en het dagelijks leven onder druk. Maar bovenal gaat het over mensen. “Je kunt het boek openslaan waar je wilt”, zegt Sophie. “Het zijn losse verhalen, maar samen vormen ze één geheel. Omdat Scheveningen zo klein is, kom je mensen steeds weer tegen.”
Het boek bevat daarnaast een aantal opvallende historische onthullingen. Zo beschrijft Danny Verbaan het werkelijke verhaal achter de brand van de Pier, waarmee hij een hardnekkige mythe ontkracht: niet een achteloos weggegooide sigaret, maar een afgedwaalde granaatscherf zette het houten bouwwerk in brand, iets wat hij pas na intensief archief- en bronnenonderzoek kon vaststellen. Dit verhaal staat symbool voor Danny’s manier van werken: niets aannemen zonder bewijs. “Hij ging soms wekenlang achter één detail aan”, vertelt Sophie. “Alles moest kloppen, tot in de kleinste nuance.” Ook het hoofdstuk over de Keizerstraat maakte diepe indruk op Sophie, Zoals dat van een Joodse man die één keer zonder ster naar buiten ging en werd verraden door een buurman. “Hij deed niets fout. En toch is hij overleden in een concentratiekamp.”
Vastleggen voordat het verdwijnt
Haar vader wist waarom dit boek zo belangrijk was. Ooggetuigen werden ouder. Verhalen dreigden te verdwijnen. Sophie: “Via interviews, archiefonderzoek, oude kranten, Marktplaats-vondsten en zijn Facebookgroep ‘Scheveningen in de Tweede Wereldoorlog’ reconstrueerde hij alles tot in detail. Hij nam niets voor waar aan. Alles moest kloppen.”
De officiële presentatie vond afgelopen donderdag plaats in het Oranjehotel, de Scheveningse gevangenis tijdens de Tweede Wereldoorlog voor veelal verzetsstrijders. Schrijfster Annejet van der Zijl (Sonny Boy, red.) nam het eerste exemplaar in ontvangst. Schrijver Tomas Ross en Arie Spaans droegen bij met indrukwekkende anekdotes en muziek. "Dit is zijn nalatenschap. En ik draag die met liefde.”
Het boek ‘Het verhaal van de Oorlog – Scheveningen 1940-1945’ is exclusief verkrijgbaar bij Paagman, online en in de boekhandel aan de Frederik Hendriklaan. Op zaterdag 2 mei volgt een tweede presentatie in Muzee Scheveningen. Meer informatie is te vinden via:
www.hetverhaalvandeoorlog.nl.
Tekst: Alexander Serban
